Tại New Zealand người dân Maori tin rằng tổ tiên của họ đến từ một hòn đảo hoặc nhóm đảo nằm trong khu vực Polynesia Nam Thái Bình Dương. Ngôn ngữ và văn hóa Maori có sự tương đồng rõ rệt với các khu vực khác thuộc Polynesia như Quần đảo Cook, Hawaii và Tahiti.
Người Maori nổi bật với nền văn hóa phong phú và bản sắc độc đáo. Chính nhờ những đặc điểm này, văn hóa Maori không chỉ tồn tại mà còn tỏa sáng mạnh mẽ giữa thế giới hiện đại. Là tộc người đầu tiên đến và sinh sống tại New Zealand, không có gì ngạc nhiên khi người Maori chiếm đến 15.1% dân số của đất nước này.
Một trong những đặc trưng văn hóa nổi bật của người Maori là nghi thức chào hỏi đặc biệt mang tên “Hongi“. Đây là một hành động chạm mũi vào nhau, sau đó kết thúc bằng cái nắm tay. Bên cạnh đó, nghi thức chào đón những vị khách quan trọng cũng được thể hiện qua lễ Powhiri, một nghi lễ truyền thống của người Maori.
Trong chuyến thăm New Zealand, Thủ tướng Phạm Minh Chính và phu nhân Lê Thị Bích Trân đã được đón tiếp theo nghi thức này khi được thủ lĩnh Maori (Kaikorero) và trưởng Kaikaranga thực hiện “hongi”.
Công nương Anh, Kate Middleton, cũng từng thực hiện nghi thức này khi gặp lãnh đạo Maori Lewis Moera vào năm 2014.
Nguồn Gốc Và Ý Nghĩa Của Hongi
Hongi bắt nguồn từ văn hóa dân gian Maori, liên quan đến thần thoại về sự hình thành loài người. Hành động này được cho là mang lại hơi thở sự sống từ tổ tiên Maori. Theo truyền thuyết, thần Tāne-nui-a-Rangi, tổ tiên của người Maori, đã tạo ra người phụ nữ đầu tiên, Hine-ahu-one, và thổi sự sống vào nàng bằng cách chạm mũi mình vào mũi của người phụ nữ. Chính vì vậy, “hongi” không chỉ là nghi thức xã giao mà còn là biểu tượng của sự kết nối về sự sống.
Hongi Trong Văn Hóa Maori
Hongi không chỉ xuất hiện trong các nghi lễ đón lãnh đạo hay hoàng gia, mà còn là một phần không thể thiếu trong các hoạt động thể thao của người Maori, ví dụ như các giải đấu quần vợt. Sau mỗi trận đấu, người Maori sẽ tiến lại gần nhau và thực hiện hongi như một cách thể hiện sự tôn trọng.
Du khách đến New Zealand cũng có thể thực hành nghi thức hongi với người dân địa phương như một cách để kết nối và bày tỏ lòng tôn trọng. Để thực hiện đúng, bạn sẽ nắm tay đối phương như khi bắt tay, nghiêng người về phía trước và nhẹ nhàng ấn mũi, trán vào nhau. Đây là cách tạo ra sự kết nối đặc biệt giữa hai người, giúp xóa nhòa khoảng cách về địa lý và văn hóa.
Sự Khác Biệt Và Tôn Trọng Văn Hóa
Theo giáo sư Te Hurinui Clarke từ Đại học Canterbury, hongi có nhiều biến thể tùy theo từng vùng và quan điểm. Trong một số khu vực, hành động chỉ đơn giản là chạm mũi, nhưng ở nơi khác, nó còn bao gồm cả việc chạm vào trán, thể hiện sự trao đổi hơi thở và kiến thức. Ông cũng chia sẻ rằng trong quê hương của ông, nghi thức “Hongi” bao gồm hai lần chạm mũi, lần đầu để chào, lần sau để thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên.
Mặc dù có một số du khách cảm thấy ngần ngại khi thực hiện hành động chạm mũi trực tiếp, nhưng đây là một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa Maori. Chính nhờ phong tục này mà thế giới Maori trở nên thú vị và đáng khám phá hơn.
Tôn Trọng Và Lời Chào Quốc Gia
Hongi được xem như là lời chào quốc gia của người New Zealand, một phần quan trọng trong sự giao thoa giữa các nền văn hóa. Việc mọi người đều thực hiện nghi thức này là minh chứng cho sự tôn trọng và giá trị sâu sắc mà người Maori đã xây dựng qua nhiều thế hệ. Đây không chỉ là một phần quan trọng trong nghi lễ Powhiri mà còn là biểu tượng văn hóa sâu sắc của người Maori, giúp kết nối con người và xóa bỏ khoảng cách giữa các nền văn hóa.
Như giáo sư Clarke nhận định, điều quan trọng không chỉ là nghi thức chào hỏi, mà là tinh thần và sự tôn trọng đối với người đối diện. Hongi không chỉ là một hành động thể hiện sự kết nối mà còn là biểu tượng của sự giao thoa giữa con người và thiên nhiên, giữa quá khứ và hiện tại, giữa những nền văn hóa khác nhau.
